Hava Fişek Neden Kullanılmamalı?

Hava Fişek Neden Kullanılmamalı?

Uzun zamandır havai fişeklerin yasaklanması için çeşitli girişimlerde bulunulmaktadır. Özellikle sosyal medyada havai fişeklerin kullanıma istinaden olumsuz görüş bildiren kişilere yönelik yapılan, zaman zaman küfürler de edilmekte, baskı nedeniyle neden yasaklanması istendiğine dair kaynak kullanarak bir yazı yazmak istedik. Elbette bu yazıyı okuyup inadına veya sırf sevdiği için YASAKLANMASIN diyen de olacaktır. Onları vicdanlarıyla baş başa bırakıyoruz.

Hava fişeklerin hayvanlar ve insanlar açısından bazı zararları nelerdir?

  • Bazı hayvanların kalp krizi geçirerek ölmesine neden olur.
  • Bazı hayvanların yanarak ölmesine neden olur.
  • Bazı hayvanlarda kalıcı travmaya (Örnek korku) neden olur.
  • Bazı hayvanların bulunduğu yeri terk etmesine, birçoğunun ise dönememesine neden olur (Sahipli / Sahipsiz).
  • Hayvanları kaybolan insanların travma maruz kalmasına neden olur.
  • Bir saniyede patlar, birkaç saniye yok olur, maddi kaynaklar boşa harcanmış olur.
  • İnsanların yaralanmasına, ölmesine neden olur.

Havai fişekleri ateşlemek için barut, renkli kıvılcımları yaratmak için metal tuzları, parlaklığını artırmak için antimon sülfür, bu karışımı birbirine bağlamak için dekstrin ve tüm malzemeyi tek bir yerde toplamak için de kağıt kullanılır. (Kaynak Google)

Pek çok fişeğin alev almasına yardımcı olan bu madde (Kurşun), fişek patladıktan sonra günlerce atmosferde kalıyor ve tozları insanlar ve hayvanlar tarafından solunuyor. Buna ek olarak bitkilerin de metabolizmasına giriyor ve oradan da tekrar bizim vücudumuza besin olarak ekleniyor. Bebek gelişimi üzerinde ölümcül risk taşıyan bu maddenin vücutta birikmesi aynı zamanda sinir tahribatlarına da sebep olmakta. (Kaynak Change.org)

Havai fişek türlerinin yapımında fare zehrinde bulunan baryumun kullanılmakta, nitrat ve odun karışımıyla yaydığı kimyasal içerikli tozların kanserojen etkisi bulunmaktadır. Kimyasal içerikli bu tozlar insan sağlığına zarar vermektedir. İşitme kaybı, gürültü ve hava kirliliği meydana getirmesi nedeniyle kültürel ve tarihî eserlere zarar vermektedir. Havai fişeklerden çıkan ince tozlar diğer tozlara benzemez. Bu tozların etkisi yeterince bilinmemekle beraber solunum yoluyla alınması durumunda, astım veya bronşite neden olabilmektedir. Birçok zararı olan havai fişekler sonucu yaşamını yitiren çok sayıda insan bulunmaktadır. Şöyle ki; 17 Ağustos 2009 yılında Hendek ilçesine bağlı Çalıkuru köyündeki bir havai fişek fabrikasının fitil ünitesinde henüz belirlenemeyen nedenle patlama meydana gelmiş, havai fişek fabrikasının fitil ünitesindeki patlama sonucu çıkan yangında 1 kişi ölmüş, 32 kişi yaralanmıştı. Yine aynı şekilde 2017 Yılı Haziran ayında Antalya’nın Alanya ilçesinde Alaaddin Keykubat Üniversitesi (ALKÜ) ikinci mezunlarına yönelik düzenlenen törende bin 639 öğrencinin kep attığı sırada havai fişek gösterisi yapıldı. Yüzlerce kişinin izlediği gösteride atılan birçok havai fişeğin yere yakın patlaması sonucu 5’i hafif 9 kişi yaralanmış, 2018 Ocak ayında ise Niğde’nin Bor ilçesine bağlı Kemerhisar beldesinde bulunan havai fişek fabrikasında meydana gelen patlamada 2 kişi yaşamını yitirmiştir. 2003’te New York’ta yeni yıl kutlaması için yapılan havai fişek gösterisinde yaklaşık iki bin kuş panikten ve panik içinde birbiriyle çarpışmaları sonucu ölmüştür.  Bunlar gibi bir çok örnek verilebilir. (Kaynak Cumhuriyet)

Caretta carettalar kuluçka döneminde denize doğru yürümek için kendilerini ay ışığına göre ayarlarlar. Havai fişeklerin çıkardığı aşırı güçlü ışıklar kaplumbağaları yanıltabiliyor. Kuşlarda da aynı sorun geçerli. Fişeklerin ışıklarından dolayı göç sırasında yönlerini şaşırıp ters yöne doğru uçabiliyorlar. (Biyo çeşitlilik Uzmanı Mustafa Durmuş)

Havai fişekler potasyum, nitnat, potasyum klorat, potasyum perklorat, mangal kömürü, sülfür, sodyum okzalat, aliminyüm, demir tozları vb. gibi kimyasallar içerir. Havai fişek kullanımıyla çevre kirliliğine yol açan sülfür dioksit, karbondioksit, karbonmonoksit, asılı partiküller gibi maddeler serbest kalır. Bu maddeler ise, ciddî sağlık riskleri ortaya çıkarmaktadır. Havai fişek partikülleri ve içerdikleri elementleriyle organik bileşikler insan sağlığı için önemli tehditler oluşturmaktadır. Bununla birlikite renkli havai fişeklerin kullanılması güçlü ve zararlı oksitlenme ajanı olan ozonu yer seviyesinde getirebilir. Bu ise insan sağlığını yüksek risk altına sokacaktır. (Türkiye Tabiatı Koruma Derneği)

Federal Alman Çevre Bakanlığı’nın verilerine göre sadece 2016 yılbaşı gecesinde havai fişekler nedeniyle atmosfere yayılan partikül miktarı 5 bin tonu buldu. Bu, motorlu taşıt trafiği nedeniyle bir yıl boyunca atmosfere salınan zararlı gaz miktarının yüzde 17’sine tekabül ediyor. Üstelik bu zararlı parçacıkların büyük bir bölümünü çıplak gözle görmek mümkün değil. Oysa insan sağlığına en çok zarar veren partikülleri bu toz zerrecikleri oluşturuyor. (Kaynak dw.com.tr)

Tüm bunlara rağmen ”Yine de kullanılsın” diyen varsa hem kendisinin hem de ailesinin geleceğini riske atıyor demektir.